โครงการอนุรักษ์พันธุกรรมพืช
อันเนื่องมาจากพระราชดำริ
สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารี



" ปัจจุบันโลกเปลี่ยนแปลงไปอย่างรวดเร็ว จำนวนประชากรโลกเพิ่มขึ้นนับเป็นทวีคูณวิถีชีวิตของคนเรามีส่วนในการบริโภคทรัพยากรและสิ่งแวดล้อม ทั้งโดยทางตรงและทางอ้อมอย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้การจะคลี่คลายปัญหาสิ่งแวดล้อมจึงไม่ใช่เรื่องง่าย แต่ก็มิได้หมายความว่าจะหมดทางแก้ไขสิ่งสำคัญที่สุดคือทุกคนทุกฝ่ายจะต้องมีความตั้งใจจริง มีสติมีความปรารถนาดีและร่วมมือกันอย่างมีระบบแบบแผนเพื่อให้การพิทักษ์สิ่งแวดล้อมประสบผลสำเร็จและยั่งยืน "





(พระราชดำรัสสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯสยามบรมราชกุมารีเนื่องในงานเปิดเวทีสิ่งแวดล้อมไทย วันที่ 1 ธันวาคม 2538)
โครงการอนุรักษ์พันธุกรรมพืชอันเนื่องมาจากพระราชดำริ ฯสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯสยามบรมราชกุมารีเริ่มดำเนินการมาตั้งแต่ปี พ.ศ.2535ตามแนวพระราชดำริให้อนุรักษ์พันธุกรรมพืชทั่วประเทศโดยโครงการ ฯประกอบด้วยกิจกรรมต่าง ๆ ได้แก่กิจกรรมปกปักพันธุกรรมพืชกิจกรรมสำรวจเก็บรวบรวมข้อมูล กิจกรรมปลูกรักษาอนุรักษ์และใช้ประโยชน์พันธุกรรมพืชกิจกรรมศูนย์ข้อมูลพันธุกรรมพืช กิจกรรมพิเศษสนับสนุนการอนุรักษ์พันธุกรรมพืช
ตลอดระยะเวลาที่ผ่านมาในกิจกรรมดังกล่าวข้างต้น ได้มีหน่วยงานที่เกี่ยวข้องรับสนองพระราชดำริมาโดยตลอดอย่างเช่นกรมป่าไม้ก็ได้มีการดำเนินการในรูปแบบของงานวิจัยซึ่งก็มีอยู่ด้วยกัน 3 ด้านด้วยกันที่เกี่ยวเนื่องอันประกอบด้วยงานวิจัยทางด้านสรีรวิทยาของพรรณไม้ งานวิจัยด้านการเพาะเลี้ยงเนื้อเยื่อและงานวิจัยด้านชีวเคมีและพันธุศาสตร์ระดับโมเลกุลของพรรณไม้
โดยเฉพาะในเรื่องที่ศึกษาค่อนข้างเจาะลึกพอควรก็เห็นจะเป็นงานวิจัยชีวเคมีและพันธุศาสตร์ระดับโมเลกุลของพรรณไม้ป่า โดยมีวัตถุประสงค์ของการดำเนินการเพื่อให้ได้รับรู้ถึงพื้นฐานของพันธุกรรมของพืชไม้ป่าชนิดต่าง ๆ ตลอดจนการศึกษาถึงความหลากหลายทางพันธุกรรมของพันธุ์ไม้ป่าเพื่อนำไปประยุกต์ใช้ในงานด้านการปรับปรุงพันธุ์ และการอนุรักษ์พันธุ์ไม้ป่า ตลอดจนการวิวัฒนาการของพันธุ์ไม้แต่ละชนิดส่วนทางด้านพื้นที่ที่ดำเนินการตามโครงการนั้นมีหลายแห่ง และหลายหน่วยงานเข้าร่วมโครงการ ซึ่งตลอดระยะเวลาที่ผ่านมาเป็นผลที่น่าพอใจยิ่ง
ขณะเดียวกันในส่วนพื้นที่บริเวณชายทะเล ตลอดไปจนถึงเกาะต่าง ๆ นั้น ตามสภาพธรรมชาติ ก็ยังคงปรากฏมีต้นไม้นานาชนิดขึ้นอยู่โดยทั่วไปด้วยเช่นกัน ในการนี้หน่วยงานที่รับผิดชอบโดยตรงอย่างกองทัพเรือก็ได้เข้าร่วมในโครงการนี้ด้วยเช่นกัน โดยได้ดำเนินการในรูปแบบอย่างเป็นรูปธรรมมากยิ่งขึ้น
สำหรับแนวความคิดการอนุรักษ์พันธุกรรมพืชตามเกาะต่าง ๆ นั้น สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา ฯ สยามบรมราชกุมารี ทรงได้แนวความคิดมาจากการเสด็จพระราชดำเนินเยือนเกาะปอร์กอร์รอล และ เกาะปอร็โตส์ ประเทศฝรั่งเศส และมีพระราชดำริว่าน่าจะมีการสำรวจพืชพรรณไม้ตามเกาะต่าง ๆ เพราะยังไม่มีผู้สนใจเท่าไร
เพื่อเป็นการสนองพระราชดำริดังกล่าวทางกองทัพเรือซึ่งเป็นหน่วยงานที่เกี่ยวข้องกับพื้นที่ทางทะเล ตลอดจนการดูแลหมู่เกาะต่าง ๆ มากมาย จึงได้เข้าร่วมโครงการดังกล่าวนี้ โดยกองทัพเรือ และสำนักงานโครงการอนุรักษ์พันธุกรรม อันเนื่องมาจากพระราชดำริ ฯ ได้ร่วมกันพัฒนา และเสนอพื้นที่บริเวณเกาะแสมสาร และเกาะข้างเคียง เขตพื้นที่ อำเภอสัตหีบ จังหวัดชลบุรี ซึ่งอยู่ในความดูแลของกองทัพเรือเข้าร่วมสนองพระราชดำริ ฯ
ทั้งนี้เนื่องจากว่าพื้นที่ดังกล่าวนี้มีขนาดพื้นที่ที่เหมาะสม ไม่มีราษฎรเข้าไปอยู่อาศัยเช่นดังเกาะอื่น ๆ และมีแหล่งน้ำจืดอย่างเพียงพอ มีที่ตั้งใกล้ฝั่งเดินทางไปมาได้สะดวก เป็นที่ดินของกองทัพเรือ พร้อมทั้งมีที่ตั้งอยู่ใกล้กับหน่วยงานต่าง ๆ ของกองทัพเรือ ที่สามารถเอื้ออำนวยความสะดวกในการดำเนินงานได้เป็นอย่างดี
สำหรับโครงการในพื้นที่นี้ ได้เริ่มดำเนินการแล้ว และนับได้ว่าเป็นพื้นที่แรกในเขตของเกาะก็ว่าได้ที่มีการดำเนินงานตามโครงการพระราชดำริ ฯ นี้

พีรศิษฐ สมแก้ว
(หนังสือพิมพ์เดลินิวส์)